نکات آموزنده در ارتباط با بهداشت دهان و دندان کودکان

خقشم-نهی

چه زمانی باید مسواک زدن دندان های کودکتان را شروع کنید؟

به محض اینکه دندان ها ظاهر می شوندحتی قبل از اینکه دندان های کودک شما شروع به رشد کند، با یک دستمال مرطوب نرم باید دهان وی را تمیز کنید. پوسیدگی دندان، با اینکه با مراقبت های خوب قابل پیشگیری است، یکی از رایج ترین بیماری های دهان و دندانی است که کودکان و نوجوانان بین سنین ۶ تا ۱۹ ساله به آن مبتلا هستند. آمار نشان داده است ۶۰% کودکان پوسیدگی دندان دارند.

در زیر با نحوه درست مراقبت از دندان های کودکانتان آشنا خواهیم شد:

۱٫ یک سالگی کودکتان باید اولین ملاقات وی با دندان پزشک باشد. مراقبت های اولیه درست در بلند مدت، سلامتی دهان و دندان کودکتان را تضمین کرده و برای شما نیز مقرون به صرفه خواهد بود.

۲٫ مراقبت از سلامت و بهداشت دهان کودکتان اهمیت بالایی دارد. حتی قبل از اینکه دندان های کودک شما رشد کند، باید با مسواک نرم و یا دستمال مرطوب نرم لثه های وی را تمیز کنید. حتی زمانی که یکی از دندان های او شروع به رشد کرد،دو بار در روز باید با مسواک مخصوص کودک و خمیر دندان حاوی فلوراید، دندان های وی را تمیز کرد. استفاده از نخ دندان را زمانی که دندان های وی کنار هم رشد کرد باید شروع کنید. درباره نحوه درست مسواک زدن و استفاده از نخ دندان باید با دندان پزشکتان مشورت کنید. قبل ازاینکه کودکتان بخوابد، دندان های وی را مسواک بزنید. او تا صبح روز بعد نباید هیچ خوردنی یا نوشیدنی به جز آب مصرف کند.

۳٫ برای زمان استفاده از دهان شویه ها حتما با دندان پزشکتان مشورت کنید. بیشتر دندان پزشکان پیشنهاد می کنند دهان شویه ها زمانی که کودک توانایی خالی کردن دهان از آن ها را دارد استفاده شوند.

۴٫ مایعات حاوی شکر  شامل شیرو آب میوه اگر بالافاصله تمیز نشوند، موجب پوسیدگی دندان ها می شوند. اگر کودکتان عادت دارد با بطری شیر بخوابد، این عادت را به بطری آب تغییر دهید.

۵٫ بیشتر والدین فکر می کنند آب میوه نوشیدنی سالم و مغذی برای کودکانشان می باشد، در حالی که این نوشیدنی ها هم باعث چاقی کودکان می شود و هم موجب پوسیدگی دندان ها ی آنها.

۶٫ استفاده از شیشه شیر نباید به صورت مکرر باشد. حتی در صورت استفاده مداوم ازآن، نباید نوشیدنی های حاوی شکر در آن ها باشد. زیرا این نوع نوشیدنی ها باعث پوسیدگی دندان های جلویی می شود.

۷٫ استفاده از پستانک تا سن ۲ سالگی پیشنهاد می شود ولی بعد ازاین سن عادت سالمی برای کودکان نخواهد بود. اگر کودکتان این عادت را تا ۳ سالگی ترک نکرد، حتما با دندان پزشکتان مشورت کنید.

۸٫ بسیاری از دارو هایی که برای کودکان استفاده می شوند حاوی شکر بوده و در صورت عدم مراقبت کافی می توانند موجب پوسیدگی دندان ها شوند. کودکانی که به خاطر بیماری های قلبی و یا آسم باید به صورت مکرر دارو مصرف کنند ، بیشتر در معرض پوسیدگی دندان هستند. در صورت استفاده از این داروها، حتما درباره نحوه درست مراقبت ازبهداشت دهان و دندان با دندان پزشک مشورت کنید. امکان دارد برای مراقبت از دندان ها ی کودکتان مجبورباشید روزانه ۴ مرتبه مسواک بزنید.

در مقابل مقاومت کودکانتان صبور باشید. آنها باید بدانند گزینه ی دیگر ندارند و مخالفت هایشان بی فایده است. کودکان شما تا سن ۶ سالگی قادر نخواهند بود به تنهایی مسواک بزنند ولی از ۳-۴ سالگی می توانند با کمک شما این کار را انجام دهند. آنها باید با نحوه انجام درست کار آشنا شوند. زمانی که کودکی بتواند بند کفش خود را به درستی ببندد، می تواند مسواک نیز بزند ولی کودک شما تا ۱۰ سالگی  قادر به استفاده درست از نخ دندان نخواهد بود. سعی کنید تا زمانی که کودکتان خسته نشده است، دندان هایش را مسواک بزنید.

تا زمانی که کودکانتان به تنهایی قادر به  بستن بند کفششان نیستند، مطمئن باشید بدون کمک شما نیز قادر به مسواک زدن درست نیز نخواهند بود.

اگر فرزند کوچکی دارید، بدون شک تا کنون درباره نحوه مسواک زدن درست  یا مراقبت از دندان های وی سئوالاتی برایتان پیش آمده است و یا شاید هنگام مسواک زدن کودکتان با مشکلاتی مواجه شده اید که دوست دارید راه حل را بیابید. برای مثال مادری از اینکه کودک خردسالش اجازه مسواک زدن به وی را نمی داد شاکی بود. وی می گفت کودک من هنگام مسواک زدن سرش را شدید تکان می دهد طوری که وی دیگر قادر به ادامه مسواک زدن نمی باشد. به عبارتی می توان گفت کودک با این رفتار مخالفت خود را نشان می دهد. ولی مطمئن باشید، کودک شما خیلی زود متوجه این موضوع خواهد شد که مخالفت بی معنی است و شما کماکان به مسواک زدن دندان های وی ادامه خواهید داد. با گذشت زمان، کودک شما به این روند عادت کرده و کم کم اصرار ها مبنی بر اینجام اینکار توسط خودش شروع خواهد شد، ولی کودک شما به تنهایی قادر به انجام درست این کار نخواهد بود.

برای تشویق بیشتر کودکتان می توانید با آنها به زبان خودشان معامله کنید. برای مثال” تو می تونی مسواک بزنی ولی یه شرطی داره، اونم اینکه منم کمکت کنم  و یا ” می تونی مسواک بزنی به شرطی که آخرش خودم ادامه بدم و تو دخالت نکنی. قبوله؟ اگه قبول نمیکنی خودم مسواک بزنم؟”

کودک شما حتما این شروط را قبول خواهد کرد چون دوست دارد حداقل مداخله را در مسواک زدن دندان هایش داشته باشد. با این مداخله اندک کودک شما با نحوه درست مسواک زدن آشنا می شود. البته وی با نحوه درست مذاکره کردن نیز آشنا خواهد شد.

این کشمکش ها تا ۴ سالگی کودک شما ادامه خواهد داشت، ولی اصرار های وی برای تنهایی مسواک زدن در این سن شدت خواهد گرفت. وی با کمک شما برای مسواک زدن به شدت مخالفت خواهد کرد. “من دیگه بزرگ شدم و به تنهایی می تونم مسواک بزنم. دیگه به کمک شما نیاز ندارنم” این نحوه صحبت کردن برای متقاعد کردن شما کماکان ادامه خواهد داشت. درست است که وی بزرگ شده است، ولی قطعا برای اینکه بتواندبه تنهایی این کار را به درستی انجام دهد به اندازه کافی بزرگ نیست.

به عبارتی می توان گفت تا زمانی که کودکانتان به تنهایی قادر به بستن بند کفششان نباشند، به تنهایی نیز قادربه مسواک زدن درست نخواهند بود زیرا دستان آنها مهارت و قدرت کافی برای تمیز کردن سطح دندان هایشان را ندارد. اگر کودکانتان در سنین پایین به تنهایی مسواک زدن را آغاز کنند، به زودی مجبور خواهید شد برای ترمیم دندان های آنها به  دندان پزشک مراجعه کنید.

دفعه بعد وقتی کودکتان با کمک شما برای مسواک زدن مخالفت کرد، می توانید به راحتی مثال بند کفش را مثال بزنید. البته ناگفته نماند کودکتان بعد از آن سعی خود برای بستن بند کفش هایش را چند برابر خواهد کرد تا به زودی بتواند به تنهایی مسواک بزند.

آهن از مهم‌ترین ریزمغذی‌ های لازم در همه سنین است و با توجه به فوایدش در سنین رشد معمولا مکمل دارویی آن به صورت قطره، برای کودکان تجویز می‌شود؛ قطره‌ای که طعمی ناخوشایند دارد و به همین دلیل، بعضی بچه‌ها از آن گریزان‌اند.

چرا می‌گویند قطره آهن، دندان‌های بچه‌ها را سیاه می‌کند؟

چون قطره آهن حاوی یونی رنگی است که می‌تواند در بزاق حل شود و با رسوب و جذب سطحی روی دندان باعث ایجاد رنگ قهوه‌ای یا سیاه در دندان شود.

آیا این قطره باعث پوسیدگی دندان‌ها هم می‌شود؟

نه! دلیل اصلی پوسیدگی دندان، باکتری است که پس از متابولیسم مواد قندی خاص، ترکیبات اسیدی تولید می‌کند که این ترکیبات به تدریج باعث حل‌شدن ساختمان آهکی دندان‌ها، نرم‌شدن قوام آن و تخریب نسج دندان‌ها می‌شود.

قطره آهن نیز به خودی خود باعث پوسیدگی نمی‌شود. شیرین‌کننده‌های این قطره‌ها نیز از نوع سدیم‌ساخارین است که میکروب‌های پوسیدگی‌زا از آنها تغذیه نمی‌کنند.,بنابراین این قطره‌ها باعث پوسیدگی نمی‌شوند مگر اینکه به‌صورت ثانویه باعث تخلخل سطحی شده و جذب پلاک میکروبی را افزایش دهند که این امر می‌تواند با رعایت بهداشت دندان‌ها کنترل شود.

خیلی از بچه‌ها طعم این قطره را دوست ندارند. این قطره را چطور باید به کودک داد؟

بهتر است قطره آهن به وسیله قطره‌چکان در خلفی‌ترین قسمت زبان چکانده شود تا بلافاصله بلعیده و کمتر با بزاق مخلوط شود. توصیه می‌شود پس از دادن قطره آهن کمی ‌به کودک آب بدهید تا محیط دهان کاملا تمیز شود. در بچه‌های بزرگ‌تر می‌توان قطره آهن را با آب‌میوه‌هایی مانند سیب و پرتقال مخلوط کرد و با نی به بچه داد.

اصول بهداشت دهان نیز حتما باید رعایت شود؛ به این ترتیب که پس از خوراندن قطره آهن، دندان‌های کودک با گاز مرطوب تمیز شود. همچنین می‌توان با استفاده از مسواک مخصوص شیرخواران، دندان‌ها را تمیز کرد. در صورت ایجاد تغییر رنگ در دندان‌ها نیز می‌توان از خمیردندان‌های این گروه سنی استفاده کرد ولی به دلیل عدم توانایی کودک در چرخاندن آب در دهان، باید خمیردندان توسط گاز مرطوب تمیز شود.

چرا قطره آهن باید مصرف شود؟

وظیفه اصلی گلبول‌های قرمز خون، انتقال اکسیژن به بافت‌های بدن است زیرا سلول‌ها برای زنده ماندن و انجام فعالیت طبیعی خود نیاز به اکسیژن دارند. آهن در ساختمان برخی از آنزیم‌های مهم نقش دارد ولی بیشترین آهن بدن در هموگلوبین موجود در داخل گلبول‌های قرمز ذخیره می‌شود که وظیفه آن حمل اکسیژن جذب‌شده از ریه به بافت‌هاست.

بنابراین اولین عارضه کمبود آهن، کم‌خونی و به دنبال آن، انتقال ناکافی اکسیژن به بافت‌های بدن و عوارض ناشی از آن مانند تنفس سریع برای جبران کمبود اکسیژن، رنگ‌پریدگی، خستگی مفرط، کاهش ضریب فراگیری و ضریب هوشی، سردرد، ضعف سیستم ایمنی، اختلال‌های رشدی و… خواهد بود.

مصرف قطره آهن باید از چند سالگی شروع شود؟

از آنجا که در دوران جنینی، هموگلوبین بدن از طریق خون مادر تامین می‌شود و ذخیره آن تا سن ۶ ماهگی در بدن کودک باقی می‌ماند؛ پزشکان، زمان لزوم استفاده از قطره آهن را از ۶ ماهگی تا ۲۴ ماهگی می‌دانند.

آیا می‌توان به طریقی میزان جذب قطره آهن را کم و زیاد کرد؟

بله؛ مانند بسیاری از املاح دیگر، جذب این ماده نیز به همراه مواد غذایی دیگر می‌تواند کاهش یا افزایش یابد. در این دوره سنی، مهم‌ترین ماده‌غذایی که باعث کاهش جذب آهن می‌شود شیر است.mبنابراین بهترین زمان خوراندن قطره آهن در فواصل بین شیردهی است تا با جذب آهن تداخل ایجاد نکند. برعکس، ویتامین C باعث افزایش جذب این ترکیب می‌شود. آب‌ میوه‌هایی مانند سیب یا مرکبات یا سایر موادغذایی حاوی ویتامین C متناسب با سن کودک می‌توانند به افزایش جذب آهن کمک کنند.

آیا قطره آهن، تاثیر نامطلوبی هم بر دستگاه گوارش کودک دارد؟

به هر حال، ممکن است مصرف آهن در برخی کودکان عوارضی مانند یبوست، اسهال یا دل‌درد ایجاد کند که در صورت بروز این مشکلات، با پزشک مشورت کنید.

نوزادانی که با دندان متولد می شوند !

گاهی به دنیا آمدن نوزاد با چند عدد دندان شیری باعث حیرت همگان شده و برخی به غلط فکر می کنند که این نوزاد نقص بدنی یا ذهنی دارد در حالی که پزشکان  به مسائل ژنتیک و زیاد بودن کلسیم بدن مادرمعتقد هستندو از هر ۲۰۰۰ نوزاد یکی با دندان به دنیا می آید.بیشتر نوزادانی که در هنگام تولد دندان دارند ، آن دندان یک دندان قدامی است که معمولا به صورت جفت دیده میشود.البته این پدیده گاهی در بین اعضای یک خانواده ارثی است و پدر بزرگ یا مادر بزرگ و یا پدر و مادر این نوزاد نیز هنگام تولد دندان داشته اند.

با این دندان باید چه کنیم :

تا زمانی که این دندان ها مشکلی ایجاد نکنند ، درمانی لازم نخواهد بود . اما گاهی  دندان های نوزادی بسیار لق هستند که باید توسط دندان پزشک از دهان خارج شوند تا خطر بلعیده شدن و خفگی نوزاد وجود نداشته باشد.ممکن است این دندان ها باعث زخم شدن نوک پستان مادر شده و یا تیز بودن لبه این دندان می تواند موجب ایجاد زخم های دهانی برای خود نوزاد شود . در این موارد لازم است که با تشخیص پزشک دندان از دهان خارج شده و یا لبه ی تیز آن توسط دستگاه های دندان پزشکی ، صاف شود.

با این وجود گاهی مادران اصرار به نگه داری این دندانها دارند در این صورت باید انتظار دشواریهایی هم داشته باشند.برای جلوگیری از درد پستان مادر استفاده از شیر دوش و ذخیره کردن شیر در بطری را توصیه می کنیم و اگر مایل نیستند باید درد موقع شیر دادن را تحمل کنند یا به نوزاد زمان بدهند که یاد بگیرد که در خلال مکیدن گاز نگیرد.

Tags:

یک دیدگاه